Hoe kies je een vaatwasser?
Een vaatwasser bespaart je heel wat werk aan de spoelbak. Maar welk toestel past bij jouw keuken en dagelijkse afwas? Naast het energie- en waterverbruik tellen ook de capaciteit, de indeling, het geluidsniveau en de droogprestaties mee. We zetten de belangrijkste aandachtspunten op een rij.
Waarop letten?
De capaciteit
De capaciteit wordt uitgedrukt in couverts. Eén couvert is een gestandaardiseerde set servies en bestek voor één persoon. Dat is een vergelijkingsmaat: grote kookpotten, ovenschalen en snijplanken nemen uiteraard extra ruimte in. Het aantal couverts vertelt dus niet hoeveel volledige maaltijden, inclusief kookgerei, je in één keer kunt afwassen.
Veel toestellen van 60 cm breed bieden plaats aan ongeveer 12 tot 16 couverts. Smalle modellen van 45 cm zitten vaak rond 9 tot 10 couverts. Daarnaast bestaan er compacte tafel- en inbouwmodellen met een kleinere inhoud. De precieze capaciteit verschilt per toestel.
Voor een gezin met twee kinderen is een model van 60 cm meestal een logische keuze, maar 12 couverts is geen vaste norm. Kook je veel of wil je ook je pannen machinaal afwassen, dan is extra ruimte welkom. Kies een capaciteit die je geregeld goed gevuld krijgt. Een te grote machine die je voortdurend halfleeg laat draaien, benut je minder efficiënt.
Inbouw of vrijstaand?
Een vrijstaande vaatwasser heeft een afgewerkte buitenkant en een eigen bovenblad. Veel modellen zijn ongeveer 85 cm hoog en 60 cm breed. Wil je zo’n toestel onder een werkblad schuiven, controleer dan of het bovenblad verwijderd mag worden en of de resterende hoogte past.
Een onderbouwmodel is bedoeld voor plaatsing onder het werkblad en behoudt zijn eigen zichtbare deur. Bij een gedeeltelijk geïntegreerd toestel krijgt de deur een keukenfront, terwijl het bedieningspaneel zichtbaar blijft. Een volledig geïntegreerd model verdwijnt helemaal achter een frontpaneel. De bediening zit dan aan de bovenzijde van de deur.
Inbouw: welke maten zijn belangrijk?
Meet voor een inbouwmodel de vrije nisbreedte, -hoogte en -diepte. Veel standaardmodellen vragen een nishoogte vanaf ongeveer 82 cm; hogere uitvoeringen vanaf ongeveer 86 cm. Een kastdiepte van 70 cm is doorgaans niet nodig. Veel inbouwtoestellen zijn ongeveer 55 cm diep en passen onder een werkblad van 60 cm diep, mits de voorgeschreven inbouwruimte beschikbaar is.
Controleer altijd het installatieschema. Slangen en aansluitingen mogen niet gekneld raken. Kijk ook naar de toegelaten afmetingen en het gewicht van het frontpaneel, de plinthoogte en het deursysteem. Een schuivend scharnier kan nodig zijn om te voorkomen dat een lang front bij het openen tegen de plint botst.
Het energielabel
Het energielabel voor vaatwassers loopt, zoals bij andere keukentoestellen, van A tot G. A is de meest energiezuinige klasse, G de minst zuinige. De letter zegt iets over de energie-efficiëntie, niet over de volledige milieu-impact of de kwaliteit van het toestel.
Kijk ook naar de cijfers. Het label vermeldt het elektriciteitsverbruik in kWh per 100 cycli en het waterverbruik in liter per cyclus. Daarnaast vind je er de capaciteit, de programmaduur en het geluidsniveau met bijbehorende geluidsklasse. Deze gegevens hebben betrekking op het ecoprogramma. Andere programma’s kunnen meer verbruiken of sneller klaar zijn.
Een praktische indeling
De meeste vaatwassers hebben een onder- en bovenkorf. Onderaan komen doorgaans borden, potten en pannen; bovenaan glazen, kopjes en kleinere schaaltjes. Neerklapbare steunen maken plaats voor grote stukken. Met een in hoogte verstelbare bovenkorf kun je de beschikbare ruimte aanpassen aan hoge glazen of grote borden.
Bestek gaat in een uitneembaar mandje of een aparte lade bovenaan. Een mandje neem je gemakkelijk mee naar de besteklade in je keuken, maar het neemt ruimte in de onderkorf in. Een besteklade houdt vorken en lepels gescheiden en maakt beneden plaats vrij.
Bekijk de rekken bij voorkeur in de winkel. Passen je grootste borden, wijnglazen en favoriete kookpot erin? Lopen de korven soepel en blijven ze stabiel wanneer je ze uittrekt?
Welke programma’s heb je nodig?
Ecoprogramma
Een ecoprogramma is bedoeld voor normaal bevuilde vaat en verbruikt doorgaans het minste energie voor die belading. Het duurt vaak enkele uren: een langere inwerktijd helpt om met een lagere temperatuur schoon te wassen. Een lange programmaduur betekent dus niet automatisch een hoog verbruik.
Automatisch programma
Sensoren beoordelen bijvoorbeeld hoe vuil het spoelwater is. Het toestel past daarop onder meer de temperatuur, het watergebruik en de duur aan. Je kiest bij zo’n programma dus niet noodzakelijk zelf de temperatuur.
Intensief programma of pottenprogramma
Een intensief programma, soms aangeduid met een kookpot, is bedoeld voor sterk bevuilde, hittebestendige potten en pannen. Het werkt doorgaans met een hogere temperatuur en een intensievere reiniging om aangekoekte etensresten los te maken. Controleer wel altijd of je kookgerei in de vaatwasser mag.
Glasprogramma
Een glasprogramma is afgestemd op vaatwasbestendige glazen en licht bevuild, kwetsbaar servies. Het gebruikt doorgaans een lagere temperatuur en een aangepaste reiniging om het glaswerk voorzichtig schoon te maken. Delicate kristallen glazen of glazen met decoraties mogen niet altijd in de machine: volg daarvoor de voorschriften van de fabrikant.
Kort programma
Een kort programma is handig voor licht bevuilde vaat die snel weer nodig is. Afhankelijk van het toestel duurt dat ongeveer een halfuur tot een uur. Controleer de toegelaten belading en het droogresultaat: niet elk snelprogramma is geschikt voor een volle machine of omvat een volwaardige droogfase. Een korter programma is ook niet vanzelf zuiniger.
Spoelprogramma
Een spoelprogramma kan nuttig zijn als vuile vaat nog een tijd blijft staan, maar vervangt geen wasbeurt.
Moet je vooraf zelf spoelen?
Met de hand voorspoelen onder de kraan is meestal overbodig: schraap vooral grote etensresten weg. Dat bespaart water en, bij warm voorspoelen, ook energie.
Drogen en geluid
Besteed ook aandacht aan de droogtechniek. Veel toestellen gebruiken de warmte van de laatste spoelbeurt om de vaat te drogen. Kunststof droogt daarbij vaak minder goed dan glas of porselein. Sommige machines openen de deur automatisch op een kier, zodat vocht kan ontsnappen. Andere gebruiken een extra droogsysteem, bijvoorbeeld met zeoliet.
Een extra droogoptie kan helpen bij kunststof bakjes, maar kan de programmaduur en het energieverbruik verhogen. Vergelijk daarom niet alleen de beloofde droogprestaties, maar ook de werking. Bij automatische deuropening moet het werkblad volgens de installatievoorschriften tegen vocht beschermd zijn.
In een open keuken telt het geluid extra mee. Vergelijk het aantal dB op het energielabel: hoe lager, hoe stiller. Bekijk bij een stil programma ook de duur, want dat kan langer lopen.
Aansluitingen en lekbeveiliging
Voorzie een geschikte watertoevoer, afvoer en een geaard stopcontact volgens de installatievoorschriften. Houd de afsluitkraan bereikbaar, bijvoorbeeld in de kast naast het toestel. Controleer vóór aankoop de slanglengtes en de voorgeschreven afvoerhoogte.
Kijk welke lekbeveiliging het toestel heeft. Een beveiligde toevoerslang kan bij een slangbreuk de watertoevoer afsluiten. Een uitgebreider systeem combineert dat met een opvangbak en een sensor voor lekken in het toestel.
Onderhoud
Reinig de filter regelmatig en verwijder etensresten, zodat het water goed kan blijven doorstromen. Controleer ook de sproeiarmen op verstopte gaatjes en maak de deurrubbers schoon met een zachte, vochtige doek. Laat volgens de handleiding af en toe een onderhoudsprogramma draaien, eventueel met een geschikte machinereiniger. Vul vaatwasserzout en glansspoelmiddel bij wanneer nodig en stem de instelling van de ingebouwde waterontharder af op de plaatselijke waterhardheid.